سالانه حدود ۵۰ هزار تن پسماند در کشور تولید می‌شود که تفکیک و بازیافت آن سهم قابل توجهی در حفظ محیط زیست و حتی اقتصاد کشور دارد که مستلزم چندین اقدام اساسی در این مسیر بوده تا اینکه پسماند نه‌تنها یک تهدید برای محیط زیست نباشد، بلکه تبدیل به فرصت شده و منبع درآمدزایی شود.

تفکیک از مبدأ و جریان‌سازی فرهنگی در این راستای اقدام اولی است که نیازمند فرهنگ‌سازی بوده تا شهروندان با آگاهی و احساس مسئولیت در این خصوص همکاری کنند.

آموزش‌هایی که از دوران کودکی نهادینه می‌شوند ماندگار بوده، البته کودکان نیز در این باره خانواده‌های خود را همراه کرده و سرعت کار بیشتر می‌شود، چراکه تاکنون اقدامات فرهنگی از این قبیل نشان داده که پدر و مادران به اعتقادات و باورهای فرزندان خود توجه می‌کنند.

پس از تفکیک از مبدأ، بازیافت و فراوری مهم خواهند بود که البته ادامه چرخه بازیافت پسماند بدون تفکیک و فرهنگ‌سازی در این زمینه محقق نشده و قابلیت بهره‌برداری نخواهد داشت.

شهرداری شهرضا با باور به اینکه باید برای این مقوله مهم فرهنگ‌سازی کرد، طرح جامعی را با عنوان پارک آموزشی و گردشگری با محوریت آموزش مهارت‌های بازیافت و ارتقای فرهنگ مدیریت پسماند راه‌اندازی کرد که این اقدام یک اتفاق نو بوده و برای نخستین بار در کشورمان رقم خورده است. محوریت این طرح فرهنگی کودکان و نوجوانان هستند که آنان در قالب برنامه‌های آموزشی در این مسیر هم پیمان می‌شوند.

آموزش مدیریت پسماند از کودکی؛ رویکردی نوآورانه

سعیدرضا جندقیان، معاون سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های وزارت کشور به ایسنا اظهار می‌کند: آغاز فرهنگ‌سازی از سنین پایین اثرگذاری طولانی‌مدت دارد و می‌تواند نسل‌های آینده را با مسئولیت‌پذیری نسبت به محیط زیست و مدیریت پسماند آشنا کند.

وی چنین اقدامی را در شهرضا نمونه‌ای منحصر به فرد در کشور خوانده و می‌افزاید:‌ این پارک آموزشی و گردشگری به الگویی ملی برای آموزش‌های عملی و مشارکتی تبدیل خواهد شد.

معاون سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های وزارت کشور ادامه می‌دهد: آموزش‌های ارائه‌شده در این پارک صرفاً جنبه نظری ندارد و کودکان با لمس عملی فرایند بازیافت و تفکیک زباله، آموزش‌هایی پایدار و ماندگار دریافت می‌کنند.

جندقیان خاطرنشان می‌کند:‌ تجربه‌های موفق این مرکز می‌تواند به دیگر استان‌ها و شهرها منتقل شود تا با هم‌افزایی و بهره‌گیری از شخصیت‌ها و محتوای تولید شده، الگوی موفقی در کشور گسترش یابد.

وی اضافه می‌کند: اجرای این پروژه نه تنها کار فرهنگی ارزشمند است، بلکه بنیان اقتصادی و عملیاتی دارد و می‌تواند به‌عنوان نقطه شروعی برای توسعه فرهنگ تفکیک و بازیافت در سطح ملی محسوب شود. آموزش کودکان در این پارک، تأثیر مستقیم بر خانواده‌ها و جامعه خواهد داشت و تغییر نگرش شهروندان نسبت به پسماند را تسهیل می‌کند.

پارک گردونه؛ الگویی برای تجربه عملی و اثرگذار

حامد جعفرزاده، رئیس مرکز مطالعات راهبردی آموزشی شهری و روستایی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور به ایسنا در مورد ضرورت اجرای چنین طرح‌ها و اقدامات فرهنگی مثل پارک گردونه اظهار می‌کند: این پروژه نوآورانه با هدف انتقال آموزش از سطح نظری به سطح عملی طراحی شده است و اثرگذاری آن به دلیل تجربه محور بودن بسیار بالا است.

وی می‌افزاید: انتخاب کودکان مقطع دبستان به‌عنوان جامعه هدف، امکان تثبیت آموزش‌ها و شکل‌دهی رفتار مسئولانه در طول زندگی را فراهم می‌کند.

رئیس مرکز مطالعات راهبردی آموزشی شهری و روستایی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور ادامه می‌دهد: پارک آموزشی و گردشگری گردونه با بهره‌گیری از فعالیت‌های مشارکتی، بازی‌گونه و گیمیفیکیشن، کودکان را با فرایندهای کاهش تولید زباله، تفکیک از مبدأ و بازیافت آشنا می‌کند و این تجربه‌ها در ذهن آن‌ها به‌عنوان یک الگوی ماندگار ثبت می‌شود.

جعفرزاده در ادامه توضیح می‌دهد: این حرکت می‌تواند به الگوی ملی تبدیل شود و در استان‌ها و شهرهای دیگر نیز پیاده‌سازی خواهد شد.

وی خاطرنشان می‌کند:‌ آموزش کودکان در این پارک، همسو با مسئولیت اجتماعی و ایجاد پویش‌های محیط زیستی، می‌تواند بستری برای تغییر نگرش عمومی نسبت به پسماند ایجاد کند و یک تجربه موفق و قابل تکرار برای کل کشور باشد.

اهمیت مدیریت زنجیره‌ای پسماند؛ از کاهش تولید تا بازیافت

مسعود احمدی، مشاور امور پسماند استانداری اصفهان به ایسنا با اشاره به اینکه مدیریت پسماند یک زنجیره به هم پیوسته است، اظهار می‌کند: کاهش تولید زباله و تفکیک از مبدأ مهم‌ترین حلقه این زنجیره محسوب می‌شود و بدون فرهنگ‌سازی و آموزش، امکان تحقق آن وجود ندارد.

وی می‌افزاید: سالانه حدود ۵۰ هزار تن پسماند در کشور تولید که بخش اعظم آن مستقیماً دفع می‌شود و آموزش کودکان و شهروندان برای تفکیک از مبدأ می‌تواند سهم قابل توجهی از این پسماند را به چرخه بازیافت بازگرداند.

مشاور امور پسماند استانداری اصفهان با اشاره به تجربیات کشورهای پیشرفته ادامه می‌دهد: پارک گردونه نخستین مرکز آموزشی دائمی کشور است که می‌تواند مفاهیم مدیریت پسماند را به زبان کودکانه و جذاب به دانش‌آموزان منتقل کند.

احمدی اظهار می‌کند: استمرار برنامه‌های آموزشی و حمایت مدیران شهری و محلی برای موفقیت این پروژه ضروری است و ایجاد زیرساخت‌های مناسب جمع‌آوری و بازیافت، تضمین‌کننده اثرگذاری آموزش‌ها خواهد بود.

وی بیان می‌کند: پارک گردونه می‌تواند به‌عنوان یک الگوی ملی در آموزش محیط زیست و مدیریت پسماند به سایر شهرهای کشور منتقل شود.

الگوی ملی آموزش محیط زیست و گردشگری دانش‌آموزی

حبیب قاسمی، نماینده مردم شهرضا و دهاقان در مجلس شورای اسلامی به ایسنا با اشاره به سرانه بالای تولید زباله در کشور و نیاز به آموزش اظهار می‌کند: ایجاد پارک گردونه اقدامی مبارک بوده که می‌تواند کودکان، دانش‌آموزان و حتی دانشجویان را با فرایند تفکیک از مبدأ و بازیافت آشنا کند.

وی می‌افزاید: این پروژه با تجمیع زباله‌های شهرستان‌های سمیرم، شهرضا، مبارکه و دهاقان، زیرساختی برای آموزش و فرهنگ‌سازی دائمی فراهم کرده است.

نماینده مردم شهرضا و دهاقان در مجلس شورای اسلامی بیان می‌کند:‌ پارک گردونه می‌تواند الگویی برای سایر استان‌ها و شهرهای کشور باشد و ضمن ارتقای فرهنگ مدیریت پسماند، به توسعه گردشگری آموزشی نیز کمک کند.

قاسمی ادامه می‌دهد: آموزش مستمر در این مجموعه، کاهش هزینه‌های مدیریت شهری و افزایش مسئولیت‌پذیری شهروندان نسبت به محیط زیست را به دنبال خواهد داشت.

وی در ادامه خاطرنشان می‌کند: با حمایت مستمر مدیران شهری و دستگاه‌های اجرایی، این پروژه می‌تواند به یکی از اثرگذارترین الگوهای فرهنگی و آموزشی کشور در حوزه محیط زیست تبدیل شود و جریان‌ساز آموزش نسل‌های آینده باشد.

به گزارش ایسنا، نخستین پارک آموزشی و گردشگری مدیریت پسماند کشور با عنوان «گردونه» برای ارتقای فرهنگ مدیریت پسماند، تقویت سواد محیط زیستی و آموزش مهارت‌های علمی بازیافت ویژه دانش‌آموزان به‌ویژه پایه چهارم دبستان، در شهرستان شهرضا افتتاح شد. این پروژه با سرمایه‌گذاری ۱۵۰ میلیارد ریالی شرکت مدیریت پسماند شهرستان‌های مبارکه، شهرضا، دهاقان و سمیرم و با زیرساخت ارائه‌شده توسط شهرداری شهرضا به مساحت چهار هزار مترمربع اجرا شده است.